Sẽ không còn “vô tư”... như người đi bộ

VH- Từ trước tới nay, người đi bộ “vô tư” băng qua đường, hay nói cách khác là vi phạm quy định về an toàn giao thông gây hậu quả khá nghiêm trọng thường không bị xử lý, nếu có thì quá nhỏ giọt.

Thậm chí, người điều khiển ô tô, xe máy, xe đạp… còn phải đền bù ngược lại cho người đi bộ.

Thản nhiên bách bộ trên phố Cầu Giấy - Hà Nội Ảnh: Lê Anh Dũng

Thực trạng đáng buồn này có được giảm thiểu một cách đáng kể khi Bộ luật Hình sự 2015 (BLHS) được sửa đổi, bổ sung năm 2017 và có hiệu lực từ 1.1.2018, Văn Hóa đã có cuộc trao đổi với ThS.LS Phạm Thành Tài, Giám đốc Công ty Luật Phạm Danh về vấn đề này. LS Tài cho biết:

Trước xử lý quá nhẹ

- Người đi bộ là một trong những chủ thể của pháp luật giao thông đường bộ. Khi có những hành vi vi phạm các quy tắc giao thông đường bộ, người đi bộ cũng sẽ phải chịu các chế tài của pháp luật. Trước đây, theo quy định tại Điều 9, Nghị định số 171/2013/NĐ-CP của Chính phủ Quy định về xử phạt hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt, người đi bộ có thể bị xử phạt hành chính về hành vi vi phạm quy tắc giao thông đường bộ. Tuy nhiện, mức phạt là chưa cao. Hiện nay, theo Nghị định số 46/2016/NĐ-CP của Chính phủ có hiệu lực từ ngày 01.08.2016, mức phạt đối với người đi bộ đã tăng so với trước đây, song mức phạt còn khá thấp. Mức phạt cao nhất đối với người đi bộ chỉ đến 200.000 đồng. Ngoài ra, trong trường hợp người đi bộ vi phạm (có lỗi) mà gây thiệt hại cho người khác, người đi bộ sẽ phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho người bị thiệt hại bởi hành vi vi phạm của người đi bộ gây ra theo quy định tại Bộ luật Dân sự.

Vậy đã có trường hợp nào bị xử lý nghiêm, thưa ông?

- Đồng thời, người đi bộ hoàn toàn có thể bị xử lý về tội vô ý làm chết người nếu có hành vi vi phạm quy tắc giao thông dẫn đến hậu quả làm chết người theo quy định tại Điều 98 Bộ luật Hình sự 1999 (“Người nào vô ý làm chết người thì bị phạt tù từ 6 tháng đến 5 năm”). Trong trường hợp người đi bộ vi phạm các quy tắc giao thông và có hành vi cản trở giao thông đường bộ gây thiệt hại cho tính mạng hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng cho sức khoẻ, tài sản của người khác còn có thể bị xử phạt theo điểm h, khoản 1, Điều 203 BLHS 1999 về tội Cản trở giao thông đường bộ. Trên thực tế, đã có trường hợp người đi bộ vi phạm các quy tắc giao thông đường bộ bị xử lý về tội danh nói trên (trường hợp của chị Ngô Thị Mỹ Yên bị tuyên phạt về tội danh cản trở giao thông đường bộ do băng qua đường không đúng quy định, dẫn đến người điều khiển xe máy bị tử vong vào đầu năm 2005 tại TP.HCM).

Kể từ 1.1.2018, nếu người đi bộ vi phạm quy định về ATGT dẫn đến TNGT gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng thì có thể bị phạt 15 năm tù giam. Trong ảnh: Người đi bộ “vô tư” qua đường bất chấp phương tiện đi lại đông đúc trên phố Lê Duẩn (Hà Nội) Ảnh: Xuân Trần

Nay người đi bộ có thể bị phạt tù 15 năm nếu...

Quy định mới đưa ra những mức phạt rất nặng đối với người đi bộ sai luật gây hậu quả nghiêm trọng. Tuy nhiên, nhiều người lo ngại rằng tính khả thi của những quy định mới không cao?

- Trước đây không thể xử lý hình sự người đi bộ về tội vi phạm quy định về điều khiển giao thông đường bộ theo Điều 202 Bộ luật Hình sự năm 1999, sửa đổi 2009. Bởi chủ thể của tội phạm này chỉ là người điều khiển giao thông đường bộ, bao gồm: người điều khiển xe cơ giới, xe thô sơ, xe máy chuyên dùng tham gia giao thông đường bộ mà không bao gồm người đi bộ.

Tuy nhiên, theo quy định tại Điều 260 BLHS 2015 (có hiệu lực kể từ ngày 1.1.2018) về tội Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ, chủ thể của tội này đã được mở rộng thành người tham gia giao thông đường bộ (Theo quy định tại khoản 22, Điều 3 Luật Giao thông đường bộ 2008, người tham gia giao thông gồm người điều khiển, người sử dụng phương tiện tham gia giao thông đường bộ; người điều khiển, dẫn dắt súc vật; người đi bộ trên đường bộ). Theo quy định trên, nếu người đi bộ vi phạm quy định về an toàn giao thông (là nguyên nhân chính) dẫn đến tai nạn giao thông gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng theo khoản 3, Điều 260 của Bộ luật Hình sự năm 2015 thì có thể phải chịu hình phạt tù ở khung cao nhất là 15 năm tù giam. Việc người đi bộ phải chịu truy cứu theo tội danh này hoàn toàn là khả thi nếu như trong quá trình điều tra xác định chính xác lỗi của người đi bộ và thiệt hại xảy ra do hành vi vi phạm của người đi bộ gây ra.

Hiện nay, việc lấn chiếm vỉa hè, lòng lề đường trái phép diễn ra phổ biến tại các đô thị. Đồng thời những người điều khiển ô tô, xe máy, xe đạp... cũng thường đi trên vỉa hè, khu vực dành cho người đi bộ, cản trở người đi bộ buộc họ phải đi xuống lòng đường. Theo ông làm thế nào để tình trạng này không còn diễn ra?

- Theo quan điểm của tôi, nguyên nhân chính dẫn đến hành vi vi phạm về sử dụng lòng đường, hè phố sai mục đích thì trước hết là do ý thức tham gia giao thông của người dân. Bản thân mỗi người phải có ý thức tự giác chấp hành các quy định pháp luật thì những quy định ấy mới đảm bảo khả thi trên thực tiễn. Thứ hai, chúng ta có thể thấy mức phạt vi phạm mà pháp luật quy định áp dụng với những trường hợp vi phạm lấn chiếm lòng đường, hè phố còn tương đối thấp. Với mức phạt như vậy có lẽ chưa đủ răn đe đối với những người vi phạm.

Chính vì vậy, tôi cho rằng công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật là rất quan trọng trong việc nâng cao ý thức giao thông của người dân để mỗi người đều có nhận thức về trách nhiệm tham gia giao thông an toàn, qua đó bảo vệ sức khỏe, tính mạng của chính người dân và của những người tham gia giao thông khác. Cần có biện pháp tăng cường tuyên truyền phổ biến nâng cao ý thức pháp luật về an toàn giao thông đường bộ nói chung. Các buổi tuyên truyền có thể được đưa vào trong các trường học, lồng ghép trong các buổi sinh hoạt tại các câu lạc bộ, trung tâm văn hóa của địa phương, hay ngay tại môi trường công sở, mỗi cơ quan cũng chú trọng vào việc phổ biến quy định pháp luật về giao thông đường bộ…

Nếu người đi bộ vi phạm quy định về an toàn giao thông (là nguyên nhân chính) dẫn đến tai nạn giao thông gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng theo khoản 3, Điều 260 của Bộ luật Hình sự năm 2015 thì có thể phải chịu hình phạt tù ở khung cao nhất là 15 năm tù giam. Việc người đi bộ phải chịu truy cứu theo tội danh này hoàn toàn là khả thi nếu như trong quá trình điều tra xác định chính xác lỗi của người đi bộ và thiệt hại xảy ra do hành vi vi phạm của người đi bộ gây ra. (LS Phạm Thành Tài)

Quốc Hùng (thực hiện)